نگاهی به توان دفاعی حزب الله در نبرد سی و سه روزه ( بخش دوم)

اشاره: در بخش اول از این نوشتار به اختصار توان موشکی حزب الله و برنامه های دفاعی اسرائیل در مقابل آن مورد بحث قرار گرفت. در این بخش به جزئیاتی از کاربرد پهپادها در این نبرد و نیز توان حزب الله در نبرد زمینی و دریایی اشاره خواهد شد.

-کاربرد پهپاد ها در نبرد سی و چهارروزه

در مورد اینکه حزب الله علاوه بر کاربردهای شناسایی از این پرنده ها به عنوان یک سیستم آفندی نیز استفاده کرده باشد تردیدهایی وجود دارد  ولی گزارش هایی نشان می دهد که پهپادهای اسرائیلی با استفاده از موشک های Hellfire به سمت اهداف خود در لبنان شلیک کرده اند.

در حمله ای که اسراییل به جنوب لبنان در 31 جولای انجام داد از پهپادهای Hermes 45۰ یا Searcher-2 استفاده شده است. کاربرد این پهپادها عمدتا شناسایی است ولی همانگونه که اشاره شد گزارش هایی مبنی بر استفاده تهاجمی از این پهپادها نیز منتشر شده است.

به نقل از مجله Flight international نیروی هوایی اسراییل یک پرنده بدون سرنشین حزب الله را در حال شناسایی در شب در نزدیکی سواحل آکا در منطقه حیفا در شمال اسراییل توسط یک فروند F-16 و با بهره گیری از موشک های هوا به هوای Rafael Python 5ساقط کرد. اولین بار است که اسرائیل به صورت عملیاتی از این موشک ها استفاده می کند. نکته جالب توجه در این قضیه پرواز این پرنده در شب بوده که نشان دهنده بهره مندی حزب الله از تجهیزات پروازی و نیز شناسایی شبانه می باشد.

منابع نظامی اسراییل ادعا کرده اند که این پرنده بدون سرنشین ساخت شرکت هواپیما سازی ایران ( هسا) با نام Ababil-T است. مقامات نظامی اسراییل اعلام کرده اند که این پهپاد در ارتفاع پایین بالای دریای مدیترانه پرواز می کرده که توسط یک فروند هواپیمای F-16 مورد رهگیری و اصابت قرار گرفته و پس از سقوط، قطعاتش توسط نیروی دریایی اسراییل جمع آوری شده است.

راست: پهپاد اسرائیلی Hermes 450. چپ: پهپاد اسرائیلی Searcher
شواهد نشان می دهد یک دوربین تلویزیونی دید در شب و یا یک سر جنگی نسبتا قوی می تواند بر روی پرنده بدون سرنشین Ababil-T نصب گردد. پرواز این پرنده در شب نشانگر این موضوع است که مجهز به سیستم مادون قرمز در مدل اصلاح شده آن است که تا کنون توسط منابع ایرانی اعلان نشده بود.

علاوه بر آن منابع وابسته به اسرائیل مدعی شده اند که دو فروند دیگر هواپیمای بدون سرنشین متعلق به حزب الله را ساقط کرده اند و که یکی از این موارد حامل حدود ۳۰ کیلوگرم مواد منفجره بوده است. 

شناسایی پرنده های بدون سرنشین به علت کوچکی ابعاد و نیز پرواز در ارتفاعات پایین توسط سیستم های راداری معمول کار ساده ای نیست. از طرفی شناسایی پرنده ای با ابعاد پرنده فوق الذکر با استفاده از دید مستقیم نیز در بهترین حالت از فاصله سه کیلومتری ممکن است. از اینرو پهپادهای حزب الله می توانند تهدید قابل توجهی برای اسرائیل به شمار روند.

دقیقا نمی توان گفت حزب الله از چه نوع پهپادهایی بهره مند است. گفته می شود این نیروی مقاومت پهپادهایی در اختیار دارد که از نظر مشخصات فنی بسیار نزدیک به "مهاجر 4" است که یک پهپاد ایرانی است. برخی منابع اسرائیلی مدعی شده اند که ایران ۸ فروند از این پهپادها را در اختیار حزب الله قرارداده است. در سال 2005  برای اولین بار یک پهپاد متعلق به حزب الله وارد آسمان اسرائیل شد و کمی نزدیک به 14 دقیقه در مرزهای اسرائیل به گشت زنی پرداخت. این موضوع توسط سید حسن نصرالله اعلام شده و ساخت این وسیله توسط نیروهای حزب الله مورد تاکید قرار گرفت. در آن زمان سیدحسن نصرالله با اعلام نام این پرنده با عنوان مرصاد۱ اطهار داشت که این پرنده با توانایی حمل یک سرجنگی به وزن ۴۰ تا ۵۰ کیلوگرم قابلیت نفوذ تا هر عمقی از اسرائیل را داراست.  

راست:بقایای یک پهاد متعلق به حزب الله با نشان نیروی مقاومت بر روی دم عمودی آن. چپ: تصویر تایید نشده ای از پهپاد حزب الله که در سال گذشته به کارگیری آن توسط سید حسن نصرالله مورد تاکید قرار گرفت

بعضی از منابع ادعا کرده اند که در جنگ اخیر حزب الله، از این پرنده ها در نقش های تهاجمی نیز بهره گرفته است که با توجه به گزارشات منتشره کمی بعید به نظر می رسد.

-          عملیات زمینی

به نظر می رسد که ارتش زرهی اسراییل با شکست غیر قابل تصوری در نبردهای زمینی مواجه شد. انهدام تعداد زیادی تانک پیشرفته و مدرن ( نقطه اتکای ارتش زرهی اسراییل) که به نقل از منابع مختلف، این صدمات ناشی از راکت های ضد تانک مختلفی نظیر Kornet-E و Metis-M و AT-5و راکت AT_4 fagot و AT3 Sagger صورت گرفته است. به نقل از پایگاه global Security از بین 500 موشک شلیک شده حدود 50 تانک "مرکاوا" صدمه دیده است که این موضوع در خلال جنگ باعث شگفتی و غافلگیری فرماندهان اسراییلی شده بود.

تانکهای مرکاوا با پوشش زرهی فوق العاده نشان دادند که نمی توانند به عنوان یک تکیه گاه برای کسب برتری مطلق زمینی مورد اتکا واقع شوند

 

البته به گزارش نشریه ی تکنولوژی ریویو 30 تانک مرکاوا  متعلق به اسرائیل از بین رفته اند که اکثر آنها به وسیله ی RPg-29 ساخت روسیه صورت گرفته است که دارای سرجنگی دومرحله ای  است به این صورت که اولین انفجار زره تانک را نابود کرده و دومین انفجار هم در تانک نفوذ کرده و باعث انهدام آنها می شود. به ادعای روزنامه اسرائیلی هاآرتص، روسیه این موشک ها را به سوریه فروخته و سوریه آنها را در اختیار حزب الله قرار داده است.
به گزارش نیویورک تایمز گفته می شود حزب الله موشک های Kornet روسی را از سوریه خریداری کرده است که این موشک ها هدایت شونده لیزری می باشند.

در روزهای اخیر بحث توقف خط تولید این تانک ها در اسرائیل به علت عملکرد ضعیف آنها در جنگ با جدیت در محافل دفاعی اسرائیل دنبال می شود.

موشک ضد زره AT-3-Sagger این موشک با سر جنگی به وزن حدود 2 کیلوگرم و بردی در حدود 3000 متر که گفته می شود حزب الله از ان علیه تانک های اسرائسلی بهره گرفته است	موشک ضد زره metisM1
راکت ضد زره AT4 ساخت روسیه	موشک ضد زره روسی kornete3

-          توان دریایی

شاید بیشترین موضوع مورد بحث کارشناسان نظامی در این جنگ حمله ی حزب الله به ناوچه های پیشرفته اسراییلی باشد.

در طول جنگ حزب الله موفق شد دو فروند ناوچه جنگی اسرائیلی را مورد اصابت موشک های خود قرار دهد.

گزارشات متفاوتی از نوع موشک استفاده شده ی حزب الله در این جنگ منتشر شده است. یکی از این احتمالات استفاده از موشک C-802 چینی است که یک موشک هدایت شونده راداری با بردی معادل 120 کیلومتر و سر جنگی 155 کیلوگرم با محرکه توربوجت است. به نقل از پایگاه Global Security این موشک توسط نیروهای حزب الله و با پشتیبانی یک رادار ساحلی شلیک شده است. گفته می شود این حمله در پاسخ حمله ی اسراییل به شبکه راداری ساحلی لبنان بوده است.

موشک مزبور در ارتفاعی حدود ۲۰ پا یالاتر از سطح دریا پرواز می کند و همین پرواز در ارتفاع پایین، موجب شناسایی دیرهنگام آن توسط رادارهای ناو می شود. 

ناوچه صاعر این ناوچه با حمل بیش از 50 خدمه و بهره گیری از تکنولوژی پنهانکاری راداری دارای سیستم دفاع موشکی نیز می باشد و هدف قرار گرفتن آن توسط نیروهای حزب الله موجی از حیرت را در میان کارشناسان برانگیخت

به ادعای منابع غربی، این موشک در ایران با عنوان «نور» خوانده می شود و گفته می شود که ایران موفق به بهینه سازی آن نسبت به مدل چینی شده است. همچنین ایران با ایجاد اصلاحاتی امکان پرتاب این موشک را از هواپیماهای Su-24 و نیز هلی کوپترهای میل-۱۷ کسب کرده است که مورد اخیر در مانور پیامبر اعظم نیز به نمایش گذاشته شد. 

ارتش اسرائیل در آن زمان، ادعا کرد این کشتی با یک موشک ایرانی حزب‌الله هدف قرار گرفته و منهدم شده است.
قبلاً اعلام شده بود یک فروند هواپیمای بدون سرنشین به کشتی اصابت کرده است.
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، حمله جمعه شب حزب الله لبنان به یک کشتی جنگی اسرائیل باعث نگرانی شدیدی در بین ارتش شد زیرا اطلاعات اولیه آنها نشان می‌داد حزب‌الله برای نخستین بار از یک هواپیمای بدون سرنشین برای حمله استفاده کرده است. در این حمله چهار سرباز اسرائیلی کشته شدند. این ناوچه حامل 53 خدمه بوده است. 
اما ژنرال ایدو نهوشتان، از مقامات بلندپایه ارتش رژیم صهیونیستی چند روز بعد ادعا کرد تحقیقات بیشتر ارتش نشان می دهد یک موشک ساخت ایران از ساحل لبنان به سمت کشتی شلیک شده است. وی در مصاحبه با خبرگزاری آسوشیتدپرس این ادعا را مطرح نمود.
وی افزود یک موشک دیگر حزب الله به یک کشتی تجاری که در همان نزدیکی حضور داشته، اصابت کرده و آن را غرق کرده است. این کشتی ظاهراً مصری بوده اما این مقام هیچ اطلاعات دیگری در این مورد ارائه نداد. سرنشینان این کشتی با قایق نجات یافتند.
این ناوچه ی پیشرفته دارای سیستم دفاع ضد موشک می باشد. گفته می شود هنگام پرتاب موشک حزب الله به علت پرواز نیروهای هوایی اسراییل سیستم IFF (تشخیص دوست از دشمن) و به دنبال آن سیستم دفاع اتوماتیک آن خاموش بوده است. که این خود ضعف در سیستم IFF در چنین شرایطی را نشان می دهد و می تواند به عنوان یک برگ برنده در نبردهای نامتقارن مورد استفاده واقع شود.

موشک نور

دیلی نیوز هم موشک به کار رفته توسط نیروهای حزب الله را موشک C-802 چینی عنوان کرده و ادعا می کند که حزب الله این موشک های چینی را از ایران تهیه کرده است. برخی منابع دیگر نیز خبر داده اند که موشک مورد استفاده نوع بهینه شده ای از موشک چینی مزبور است که در ایران توسعه یافته و در اختیار حزب الله قرار گرفته است.

به نقل از Strategy Centers موشک احتمالی دیگر C-701 چینی می باشد. C-701 در مقایسه با C-802 کوچکتر و قدرت انفجار کمتری دارد و برد آن بین 15-20 کیلومتر است ولی مزیت آن نسبت بهC-802 این است که سریعتر و راحت تر پرتاب می شود. موشک احتمالی دیگر JJ/TL-10A چینی با برد 18 کیلومتر و ضد ناو است. موشک JJ/TL-6B چینی دارای بردی بیشتراز 35 کیلومتر و هدایت شونده راداری است.

موشک چینی JJ/TL-10A

نبرد لبنان نشان داد که که سیستم هاتی تسلیحاتی به تنهایی نمی توانند نتیجه یک نبرد را تعیین کنند. نحوه به کارگیری این تسلیحات و استفاده از نقاط آسیب پذیر دشمن نیز عاملی اساسی در نتیجه چنین نبردهایی است

 

در 1986 سه هواپیما جدید مسافربری روسی به نمایش گذاشته شدند.یکی از این هواپیماها که برای خدمت در خط آئروفلوت در دهه 1990 پیش بینی شده بود همین توپولف 204 خودمون بود.204 به 757روسی مشهور شد چونکه هم شکل و هم اندازه 757 است اما پیس گرایی بالهاش کمتره (یعنی کمتر به سمت عقب خم شده).در ساختار این 204 مثل همه هواپیماهای معاصر روسی از مواد مرکب فراوان استفاده شده تا وزن کم بشه و پشت بند اون مصرف سوخت و ایزا قیمت بلیط کم بشه.این وزن بهینه به همراه موتور های کم مصرف بازدهی سوختی خیلی توپی رو ایجاد کرده.بالهای 204به هوابرهای فرابحرانی مجهز است و علاوه بر نسبت منظری زیاد و پسگرایی متوسط،ته بالهایی هم دارد(راحتترین راه تشخیص 757 و 204 از هم همین ته بالها است که 757 نداره).204 به سیستم پیشرفته کنترل با سیم مجهز شده(دیگه از سیستم هیدرولیک خبری نیست) و به جای فرمان کنترل،با اهرمهای مرکزی هدایت میشود.
پیش نمونه این هواپیما برای نخستین بار در 2 ژانویه 1989 پرواز کرد.تولید مدل پایه این هواپیما در 1994 آغاز شد و در 12 ژانویه سال 95 گواهینامه صلاحیت پرواز رو گرفت.در همون سال 94 اعلام شد نمونه هایی از 204 با بدنه کوتاهتر در حال طراحی است .این طرحها شامل نوع نزدیک برد/میان برد برای حمل 166 مسافر و نوع دور برد برای حمل 99 تا 160 مسافر است که به اونها 224 و 234 میگن.

مشخصات فنی مدل پایه:
دو موتور توربوفن Aviadvigtel ps-90A

هر موتور نیرویی معادل 158300نیوتن تولید میکند

طول هواپیما 46 متر و ارتفاع 13.9متر و عرض 42 متر دارد.

بیشترین وزن سوخت=24000کیلوگرم

بیشترین بارمزد=21000کیلوگرم

بیشترین وزن برخاست:94600کیلوگرم

سرعت کروز و اقتصادی در ارتفاع 11-12کیلومتر=830 کیلومتر در ساعت

برد(با بیشترین وزن)=2900کیلومتر





اطلاعات تکمیلی:

چندی است که در کشور سخن از خریداری هواپیماهای روسی توپولفTu-204 به میان می رود. البته تاریخچه این مذاکرات برای خرید و حتی انتقال تکنولوژی و ساخت این هواپیما در کشور به چند سال پیش بازمی گردد. ولی به نظر می رسد که اخیرا این مساله صورت جدی تری به خود گرفته است.
خرید و به کارگیری هواپیما امری بسیار تخصصی بوده و نیازمند بررسی و مطالعات کارشناسی فراوان است که البته به نظر می رسد زمان قابل توجهی برای بررسی صلاحیت این نوع هواپیما صرف شده است. خبرهای رسیده حاکی است که کاندیدای اول برای خرید این نوع هواپیما، هواپیمایی جمهوری اسلامی (هما) است که باید دید که در تصویر کلان آینده «هما»، این هواپیما چه جایگاهی دارد و چگونه قرار است با سیستم فعلی مدیریت، آموزش، عملیات و تعمیر و نگهداری این مجموعه تطبیق پیدا کند.
در نوشتار حاضر تلاش شده تا این هواپیما و مدلهای مختلف آن به همراه تاریخچه مختصری از توسعه آن به تلخیص معرفی گردد.

تاریخچه:
توپولوف 204 هواپیمایی دو موتوره با برد متوسط می‌باشد. ایده اولیه برای تولید و ساخت این هواپیما در سال 1983 شکل گرفت و هدف از تولید آن عرضه هواپیمایی برای جانشینی ۱۵۴-Tu بود. اولین پرواز این هواپیما با موتورهای PS-90At انجام گرفت. دومین نمونه از این هواپیما که دارای موتورهایRB211-535E4-B بود در 14 اوت 1992 پرواز کرد.تولید سری اصلی توپولوف 204 در کارخانجات Aviaster در سال 1990و در مجموعه صنعتی KAPO در سال 1994 آغاز گردید. در 12 ژانویه 1995 گواهینامه صلاحیت پروازی کشور روسیه به این هواپیما که در ابتدا به عنوان هواپیمای باربری مورد استفاده قرار می‌گرفت، اعطا شد.
اولین پرواز این هواپیما به عنوان هواپیمای مسافربری توسط خطوط هوایی Vnukovo در 23 فوریه 1993 انجام گرفت.

نسخه‌های کنونی این هواپیما عبارتند از :
Tu-204:
موتور : PS90A
گنجایش: 214 مسافرو kg 21000 بار
طول: m46،1
طول دهانه بال :m 41،8
ضریب منظری : 9،6
سطح بال :m182،4( ft 1963،4 )
وزن OEW (وزن عملکردی خالی) : kg 58300
MTOW (وزن برخاست بیشینه): kg 94600
سرعت کروز: (در ارتفاع 39700-36400 پا ) : knot 459-437 (km/h 850-810 )
برد: (با حداکثر بار) 1320 مایل دریایی

در این هواپیما یک مخزن سوخت در دم و 6 مخزن در بال جاگذاری شده که سوخت موجود در دم برای ترمیم کردن خودکار مرکز جرم در طول پرواز و کاهش پسای تریم مورد استفاده قرار می گیرد.

TU-204C:
نوع باربریTU-204 می‌باشد. تمام مشخصات آن مشابه TU-204می‌باشد به جز موارد زیر:
OEW (وزن عملکردی خالی):kg 58500
MTOW (وزن برخاست بیشینه): kg 103000
برد:2321 مایل دریایی. با حداکثر مقدار سوخت دارای بردی برابر 3671 مایل دریایی است.

TU-204-100:
این نسخه دارای گنجایش مسافر بیشتر و نیز حجم سوخت قابل حمل افزونتر در داخل بال است ولی از لحاظ نوع موتور و مقدار گنجایش بار تغییری نکرده است.
MTOW(وزن برخاست بیشینه):kg 103000
OEW (وزن عملکردی خالی):kg 58500
برد: 2321 مایل دریایی

TU-204-100C:
مشابه TU-204-100 است و هواپیمای باربری می‌باشد . ماکزیمم بار قابل حمل در این نسخه با کاهش برد، افزایش یافته است.

TU-204-120:
تمام مشخصات این هواپیما به جز موارد زیر مشابهTU-204-100 است.
موتور: Rolls-Royce RB211-535-EA
OEW (وزن عملکردی خالی):kg59300
برد:2213مایل دریایی
نمونه اولیه این هواپیما در 14 اوت 1992 پرواز کرد واولین هواپیمای تولیدی از این نوع در 7 مارس 1997 به پرواز درآمد. گواهینامه روسی را با محدودیت هایی در 16 جولای 1997 وسپس به طور کامل یک سال بعد دریافت کرد.

TU-204-120C:
این نوع هواپیما مشابه TU-204-100 می‌باشد با این تفاوت که دارای موتورهای
Rolls-Royce RB211-535-EA است. مشخصات عملکردی این هواپیما مشابه TU-204-120 است به جز موارد زیر:
برد: 1808 مایل دریایی ،برد با حداکثر سوخت 3542 مایل دریایی.
اولین پرواز این هواپیما در 10 نوامبر 1997 انجام گرفت واین هواپیما گواهینامه خود را به طور کامل در اوت 1998 دریافت کرد. این نوع هواپیما دارای وزن زیادی بوده و توانایی حملkg 30000 بار را دارد.

TU-204-122:
مشابه TU-204-120 با آلات دقیق غربی ساخت Rokwell-collins می‌باشد که تاکنون فروند تولیدی از این نوع هواپیما ساخته نشده است.

TU-204-200:
مشخصات این هواپیما به جز در موارد زیر مشابه TU-204-100 است.
OEW (وزن عملکردی خالی):kg59000
MTOW (وزن برخاست بیشینه): kg 110750
برد: 2591 مایل دریایی
در این نوع ، وزن سوخت قابل حمل در بال به مقدار کمی افزایش یافته و دارای ارابه های فرود قویتری می‌باشد . توانایی حمل 212 مسافر در 2کلاس را دارد. یک نمونه از این هواپیما ،مدل باربری TU-214 است که در ادامه این نوشتار توضیحات این هواپیما نیز آورده شده است.

TU-204-P:
هواپیمای گشت‌زنی نظامی است . در ژانویه 1997 روسیه اعلام کرد که نیروی دریایی روسیه نوع ضد ناو این مدل از TU-204 را جایگزین II-38, BE-12 می‌کند.

TU-204-220 :
مشخصات این هواپیما به جز موارد زیر مشابه TU-204-200 است.
موتور:Rolls-Roy=RB211-535-E4 ویا RB211-535-F5که قابلیت تولید191.7 kN تراست را دارد. در برخی از انواع این هواپیما PW2240 با قابلیت تولید 185.5kN تراست نیز به مشترین این هواپیما پیشنهاد می شود.
برد: 2483 مایل دریایی

TU-204-200C:
هواپیمای باربری مشابه TU-214

TU-204-220C:
نوع باربری TU-204-220 است.

TU-204-222:
مشابه TU-204-220 با آلات دقیق غربی ساخت Rockwellاست.

TU-204-230:
دارای موتورهای توربوپراپ Samara NK-93 بوده که قابلیت تولید 176.5KN تراست را دارند.درJanes 2002-2001 ذکر شده این پروژه در مراحل اولیه خود می‌باشد.

TU-204-Bussiness Jet:
این هواپیما در سال 1998 باید به پرواز درمی‌آمد اما پروژه آن باشکست روبه رو شد.

TU-204-300:
دارای سیستم های خودکار پیشرفته تری است. نسبت به TU-204 اصلی برد بیشتر و طول کوتاهتری دارد. طول این هواپیما تقریبا ft20 کوچکتر ازTU-204 اصلی است. دارای دو نوع می‌باشد. نوع سنگینتر که دوربرد است. این نوع دارای موتورهایPS90A2 است که تراستی معادلN103000 تولید می‌کند و برد آن با 144 مسافر 5000 مایل دریایی است. نوع سبک‌تر که تراست تولیدی توسط موتورهای این نوع، N89000 بوده و برد آن با 144 مسافر، 1900 مایل دریایی است.

TU-204-400 :
مشخصات این نوع TU-204 در موارد زیر متفاوت از TU-204 اصلی است.
گنجایش: 240 مسافر
MTOW (وزن برخاست بیشینه): kg 120000

TU-204-500:
نوعی از TU-204-300 می‌باشد که برای مسیرهای کوتاه‌تر بهینه شده
است.و مشخصات آن در موارد زیر متفاوت از TU-204-300 می‌باشد.
طول بدنه : 52 متر
سرعت کروز: 84 / 0 ماخ

TU-224:
مشخصات این هواپیما به شرح زیر است.
گنجایش : (برد متوسط) 144 مسافر
(دوربرد) 160-99 مسافر
موتور: RB211-535E4
طول : .2m40
MTOW(وزن برخاست بیشینه): kg 11075
برد: 3617 مایل دریایی

: TU-234
دارای سه نوع ، کوتاه برد ، برد متوسط و دوربرد است و نوع دیگری ازTU-204-300 می‌باشد. مشخصات آن در موارد زیر متفاوت از TU-204-300 می‌باشد. MTOW (برد کوتاه): kg 84800
(برد متوسط، دوربرد)000 kg 103
برد کوتاه برد : 1995 مایل دریایی
برد متوسط : 3585 مایل دریایی
بیشترین برد : 3885 مایل دریایی

TU-214:
این مدل از این هواپیما نسبت به نوع اصلی سنگین‌تر و کارآمدتر می‌باشد. دارای کابین قابل تغییری است که به‌راحتی می‌توان آن را به کابین مناسب برای مسافران ، بار و ترکیبی از بار ومسافر تبدیل نمود. این هواپیما برای پرواز در مسیرهای متوسط بهینه شده و به ادعای سازنده در کلاس خود ارزان‌ترین هواپیما است.
این هواپیما دارای پیکربندی های متفاوتی به شرح زیر است :
ـ پیکربندی استاندارد آن برای 164 مسافر در 2 کلاس با برد استاندارد 3600 مایل دریایی
- نوع دوربرد با مخزن سوخت اضافی برای 4400 مایل دریایی و 164 مسافر در دو کلاس
- نوعVIP با برد 4900 مایل دریایی
- TU-214C: نوعی که به سرعت قابل تغییر به باربری و مسافربری دو کلاسه می‌باشد. به طور کلی طراحی این هواپیما براساس TU-204-200 بوده که تولید آن درسال 1995 به صورت عمومی اعلام گردید. گنجایشی معادل 16 مخزن بارLD3 و ظرفیت 30 مسافر و یا 6 مخزن بار و ظرفیت 130 مسافر را داراست. نمونه اولیه آن در 5 فوریه 1996 آماده پرواز گردید و اولین پرواز آن در 21 مارس 1996 انجام گرفت . در سال 1998 به آن گواهی‌نامه موقت تعلق گرفت و در همان سال موتور غربی PW2037 به عنوان سیستم پیشران جایگزین در این هواپیما مورد استفاده قرار گرفت .

TU-214C:
همانطور که در توضیحات بالا ذکر شد ، نوع باربریTU-214 است که در سال 2002 عرضه گردیدو در مشخصه زیر متفاوت از TU-204 اصلی است
OEW(وزن عملکردی خالی): kg 57000

TU214D:
نوع دوربرد با ظرفیت 150 مسافر می‌باشد که اولین بار در اواسط 2002 عرضه گردید. دارای مخزن سوخت کمکی در زیر کابین می‌باشد. در سال 2003 گواهی‌نامه خود را دریافت نمود.

TU214VSSN:
ازنوع VIP بوده و کارخانه سازنده آن را برای جابه جایی مدیران روسی عرضه کرده است.اولین پرواز این مدل در 22جون 2002 انجام شد

نمای از فضای داخلی این هواپیما

http://photos.airliners.net/photos/photos/2/9/6/0707692.jpg



http://photos.airliners.net/photos/photos/8/5/0/0907058.jpg

و این هم  ایر لاین های داخلی

برای مشاهده عکس در ابعاد بزرگ اینجا را کلیک کنید

منبع:/www.aerospacetalk.com

در این بخش از رزمایش ناوچه‌های خودی با حضور در ساحل اقدام به اعزام نیروهای تکاور و تفنگداران به ساحل دشمن فرضی به وسیله شناورهای تندرو کردند. تکاوران و تفنگداران نیز با شناسایی و حمایت غواصان اعزامی از زیردریایی حاضر در منطقه وارد ساحل شدند و در یک درگیری موفق و انهدام پایگاه‌های دشمن، ساحل را به تصرف خود درآوردند. همچنین در این رزمایش تکاوران با نفوذ به یک شناور دشمن توانستند آن را منهدم کنند.

·         پرتاب موشک‌های سطح به سطح تولید ناوچه‌ها و ناوشکن‌های موشک‌انداز

مرحله‌ی اول که شامل پرتاب انواع موشک ساحل به دریا توسط یگان‌های مستقر در ساحل بود با موفقیت به اجرا درآمد. مرحله‌ی دوم هم که شامل پرتاب موشک‌های سطح به سطح تولید ناوچه‌ها و ناوشکن‌های موشک‌انداز نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی بود، با موفقیت به نتیجه رسید.  دریادار حبیب سیاری از ویژگی‌های هر دو مرحله انجام شده را استفاده از تاکتیک جدید و بهره‌گیری از راهبردهای عملیاتی جدید، توانایی اجرای انبوه پرتاب موشک از یگان‌های سطحی و ساحل به دریا، برد زیاد، دقت تیر و قدرت بالای این موشک‌ها، بهینه‌سازی و ساخت داخلی این موشک‌ها توسط متخصصان توانمند ایرانی، سیار و چابک بودن سامانه‌های (سکوها) پرتاب موشک عنوان کرد.

·         پرتاب موفق موشک هوشمند، دوربرد و فوق مدرن ثاقب

موشک هوشمند، دوربرد و فوق مدرن ثاقب در ادامه تمرینات این مانور با موفقیت پرتاب شد. امیر دریادار جبیب سیاری هوشمند بودن و برد زیاد، سرعت بسیار بالا و غافلگیر کنندگی را از جمله ویژگی‌های این موشک دوربرد عنوان کرد و گفت : این موشک قابل پرتاب از کلیه سامانه‌های شناور بوده و دارای قدرت تخریب بالاست. طراحی و ساخت این موشک هوشمند و فوق مدرن با همکاری نداجا و دانشگاه‌های صنعتی کشور و منابع داخلی انجام شده است.  

موشک هوشمند ثاقب HQ-7 / FM-80 اصولا برای انهدام هواپیما در ارتفاع پایین طراحی شده و در کل یک موشک مناسب و قدرتمند مخصوصا برای نیروی دریایی می‌باشد. طراحی و ساخت این موشک مربوط به دهه 1980 و 1990 میلادی است. نوع پیشرفته‌تر آن FM-90 است که در سال 1998 با موفقیت آزمایش شد. این موشک می‌تواند در هر موقعیت و در هر شرایط آب و هوایی اهداف خود را منهدم کند و رقیب سرسختی برای سیستمهای Chaparrel آمریکا - Rapier انگلیس - Roland آلمان و فرانسه محسوب می‌شود. ایران از روی نسخه FM-80 موشک پیشرفته شهاب ثاقب را طراحی و تولید کرد که از آن قویتر و بهتر بوده  و دقت آن 96 ٪ اعلام شده است.

مشخصات موشک FM-80 عبارتند از :

کشور سازنده : جمهوری خلق چین

نوع ماموریت : انهدام هواپیما در ارتفاع پایین

طول : 3 متر  ؛   قطر : 15 سانتیمتر

وزن : 85 کیلوگرم

حداقل و حداکثر برد مفید : 8-12 کیلومتر

حداکثر ارتفاع اثر : 5.5 کیلومتر

سرعت : 2.3 ماخ

وزن کلاهک : 14 کیلوگرم

نوع سیستم هدایتی  Radar, IR & optical

·         نمایش موفق تمرینات زیردریایی‌های ارتش

مرحله‌ی دیگر  رزمایش نیروی دریایی اجرای عملیات ویژه بود که با ترکیب یگان‌های سطحی، یگان‌های زیرسطحی، یگان‌های پروازی، تکاوران و تفنگداران نیروی دریایی انجام گردید و در آن نیروها در قالب بیش از 1500 تیم عملیات ویژه مجهز و مبتکر در سر تا سر خلیج فارس و دریای عمان ماموریت‌های محوله را انجام دادند. این عملیات شامل انواع مین‌ریزی‌ها دفاعی، تاخت آبی خاکی، تصرف یگان‌های شناور دشمن، انهدام یگان شناور، خروج نیروی عملیات ویژه از زیر دریایی‌های پرقدرت نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران و نفوذ به منطقه تحت کنترل دشمن، انواع پرش از وسایل پروازی به منظور نفوذ به منطقه تحت کنترل دشمن، نفوذ از زیر سطح و انهدام تاسیسات دریایی و ساحلی دشمن، پدافند موثر از سکوهای نفتی بوده است.

·         پایان رزمایش نیروی دریایی ارتش و ادامه آن از سوی نیروی هوایی

پس از انجام رزمایش نیروی دریایی در 5 مرحله با عناوین پرتاب موشک ساحل به دریا، پرتاب موشک سطح به سطح و هوا به سطح و نمایش تمرینات زیردریایی‌های جدید نیروی دریایی، تمرینات ویژه‌ی تکاوران و تفنگداران نیروی دریایی و مرحله‌ی فرماندهی و کنترل و پایان آن، رزمایش نیروی هوایی در هفته سوم آغاز گردید. در این رزمایش انواع جنگنده‌ها و سلاح‌های جدید ساخته و بهینه‌سازی شده‌ی نیروی هوایی ارتش، تاکتیک‌های جدید خود را به نمایش گذاشته پدافند هوایی نیز بخشی از توان خود را با ارایه‌ی دستاوردهای جدید ارایه نمود. 12 استان، 8 پایگاه هوایی و 5 پایگاه شکاری در مرحله‌ی هوایی رزمایش ضربت ذوالفقار شرکت داشته و جنگنده بمب‌افکن‌های اف 14، اف 5، اف 7 و میگ نیز در عملیات‌ها حضور یافتند.

هفته سوم:

·         بمباران اهداف تعیین‌شده توسط جنگنده بمب‌افکن‌های نیروی هوایی

مرحله اول رزمایش هوایی ضربت ذوالفقار با پرواز تیزپروازان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و بمباران اهداف تعیین‌شده توسط جنگنده بمب‌افکن‌های این نیرو آغاز شد. در این مرحله از رزمایش ابتدا تک هوایی توسط هواپیماهای شکاری دشمن به اهداف استراتژیک خودی اجرا شد که بلافاصله با انجام عملیات پدافند هوایی و بهره‌گیری از هواپیماهای شکاری از چند منطقه و پایگاه هوایی و سامانه‌های موشکی زمین به هوا خنثی شد. در این مرحله پدافند نیروی هوایی مستقر در استان‌های آذربایجان شرقی و تهران، بخش‌هایی از آمادگی رزمی خود را در دفاع از آسمان کشور نشان داده و انواع هواپیماهای بمب‌افکن و سامانه‌های مختلف پدافند زمین به هوا به نحو مناسب و دقیق به کار گرفته شدند. همزمان با هدایت این مرحله از رزمایش از قرارگاه کربلا، در نقاط دیگری از کشور نیز نیروی هوایی ارتش، عملیات‌های گسترده‌ی هوایی را به نمایش گذاشت.  

·         موفقیت کامل عملیات رهگیری هواپیماهای دشمن فرضی بدون بهره‌گیری از رادارهای مقاومتی

مرحله‌ی نخست رزمایش هوایی ضربت ذوالفقار پس از تازش هوایی هواپیماهای شکاری و جنگنده نیروی هوایی ارتش و عملیات پدافندی به‌ویژه در استان‌های آذربایجان شرقی و تهران با موفقیت انجام شد.  در این مرحله از رزمایش که با انجام عملیات رهگیری توسط هواپیماهای اف 4، اف 5، اف 7، میگ 29 و اف 14 صورت گرفت، تیزپروازان نیروی هوایی، هواپیماهای متخاصم دشمن فرضی که قصد نفوذ به کشور را داشتند با بهره‌گیری از روش‌های ابتکاری و استفاده از سامانه موشکی زمین به هوا کشف، شناسایی و قبل از رسیدن به هدف منهدم ساختند.

·         رهگیری هواپیماهای متخاصم توسط تیزپروازان نیروی هوایی ارتش

در این مرحله پس از نفوذ هواپیماهای دشمن به نقاط کور راداری به خاک کشور دیده‌بان‌های بصری پدافند نیروی هوایی با مشاهده‌ی هواپیماهای دشمن وضعیت را همزمان به پست‌های فرماندهی فرعی و در مرکز فرماندهی پدافند هوایی برای اتخاذ تدابیر لازم اعلام کردند و پس از تشخیص قطعی هویت هواپیماهای رویت شده دستور لازم برای انهدام هواپیماهای متخاصم از سوی مرکز فرماندهی پدافند هوایی صادر شد. همزمان هواپیماهای آماده‌ی دفاع با سرعت عمل مناسب برای رهگیری و درگیری هوایی به سمت منطقه‌ی مورد حمله به پرواز درآمدند. همچنین در این مرحله یگان‌های پروازی شنود و شناسایی الکترونیکی نیروی هوایی ارتش با پروازهای مختلف نسبت به شنود الکترونیکی و عکسبرداری مناطق عملیاتی را برای جمع‌آوری اطلاعات و شناسایی اقدام کردند. یکی از اقدامات مهم انجام شده در این مرحله انجام عملیات مقابله به مثل و حمله به اهداف استراتژیک توسط هواپیماهای شکاری بمب افکن بود.

همچنین خلبانان تیزپرواز نیروی هوایی ارتش در یک اقدام بی‌سابقه توانستند با انجام پرواز در ارتفاع پست و افزایش شعای عملیاتی جنگنده‌های خود پس از چند ساعت پرواز در خارج از دید رادارهای دشمن اهداف استراتژیک دشمن را بمباران نموده و به پایگاه ها مراجعه کنند. نکته‌ی حائز اهمیت این مرحله از رزمایش افزایش توانمندی هواپیماهای شکاری در ارتفاع پست بود که این موفقیت با تلاش متخصصان مومن میهن اسلامی طراحی و به نتیجه رسیده است

·         مقابله با موشک‌های شلیک شده توسط دشمن فرضی در ارتفاع پست

طرح مقابله با موشک‌های شلیک شده توسط دشمن فرضی در ارتفاع پست سومین مرحله از رزمایش بزرگ ضربت ذوالفقار توسط نیروی هوایی ارتش بود. در این مرحله از رزمایش یگان‌های پدافندی قدرتمند نیروی هوایی ارتش با شلیک انواع توپ‌ها، موشک‌ها و تجهیزات بهینه‌سازی شده‌ی زمین به هوا موشک‌های دشمن را در ارتفاع پست و همزمان در چند نقطه از آسمان کشور منهدم کردند. علاوه بر مقابله‌ی فیزیکی با موشک‌های دشمن عملیات ایجاد اختلال الکترونیکی توسط سامانه‌های طراحی شده در وزارت دفاع و نیروی هوایی ارتش در سامانه‌های ناوبری موشک‌های هدایت شونده‌ی دشمن به منظور جلوگیری از هدایت دقیق این موشک‌ها برای انهدام اهداف استراتژیک کشور با موفقیت اجرا شد. در این مرحله از رزمایش هم‌چنین بر اساس طرح‌های آفندی قرارگاه مرکزی کربلا و پروازهای شناسایی و گشت هوایی به مقابله به مثل علیه منابع حیاتی کشور متخاصم از چندین پایگاه شکاری نیروی هوایی ارتش به طور همزمان اقدام کردند و پروازهای گشت‌زنی هواپیماهای اف 14 در مناطق عملیاتی آغاز شد.

متخصصان توانمند داخل کشور با بهره‌گیری از دانش خود توانستند موشک‌های پیشرفته‌ی هاگ را توسط هواپیماهای اف 14 قابل بهره‌برداری نمایند. این موشک هواپیمای اف 14 را قادر می‌سازد تا با افزایش مسافت درگیری هواپیماهای مهاجم را به طور موثری ردگیری و منهدم کند.

·         نمایش دستاوردهای جدید تسهیلاتی متخصصان نیروی هوایی ارتش و وزارت دفاع

در این مرحله از رزمایش دستاوردهای جدید تسهیلاتی متخصصان نیروی هوایی ارتش و وزارت دفاع از جمله هواپیماهای بهینه‌سازی شده‌ی اف – 5 که دارای تجهیزات راداری پیشرفته‌تر و توانایی مانور بالاتر و بهره‌گیری از سلاح‌های جدیدتر است و همچنین موشک‌های هاگ که به روی هواپیماهای پیشرفته‌ی اف 14 نصب شده است،  به نمایش گذاشته شد. در این مرحله از رزمایش هواپیماهای اف 4 با پرواز بر روی مواضع دشمن فرضی این مواضع را بمباران کردند.

·         بهره‌برداری از موشک بهینه‌سازی شده‌ی هاگ برای مقابله با هواپیماهای ضد رادار دشمن

در این مرحله از رزمایش موشک بهینه‌سازی شده‌ی هاگ در صنایع دفاع و پدافند نیروی هوایی ارتش با سامانه‌های پیشرفته‌ی زمینی و با برد بالا برای مقابله با هواپیماهای ضد رادار دشمن مورد بهره‌برداری قرار گرفت. متخصصان توانمند داخل کشور با بهره‌گیری از دانش خود توانستند موشک‌های پیشرفته هاگ را توسط هواپیماهای F-14 قابل بهره‌برداری نمایند. این موشک‌ هواپیمای F-14 را قادر می‌سازد تا با افزایش ساخت درگیری، هواپیماهای مهاجم را در فاصله‌های دورتری به طور موثر رهگیری و منهدم نمایند. موشک هاگ در سال آخر جنگ به طور آزمایشی روی F-14 نصب شد؛ ولی زمان بسیاری طول کشید تا با رادار AWG-9 هماهنگ شود.

جانشین فرماندهی پدافند هوایی نیروی هوایی در خصوص بهینه سازی موشک پیشرفته پدافندی هاگ توسط متخصصان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی گفت: سامانه پرتاب این موشک ها، قدیمی و متعلق به دوران پیش از انقلاب اسلامی بود که با تلاش متخصصان نیروی هوایی و مجامع دانشگاهی و صنعتی، توانستیم علاوه بر بهینه سازی موشک و سکوی پرتاب آن، برد موشکهای هاگ را به طور موثر زیادتر کنیم. وی اظهار داشت: بکارگیری سکوهای پرتاب هاگ در حال حاضر با فاصله بیش از استانداردهای موجود جهان است که یک تحول بزرگ در صنایع نظامی محسوب می‌شود. امیر سرتیپ شاه محمدی، بکارگیری سامانه پدافند موشکی ارتفاع متوسط با موشکهای پیشرفته هاگ را یکی از توانمندیهای بارز دفاعی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ذکر کرد.

·         عــمــلــیــات مــقــابــلــه بــا شــنــود دشــمــن

این مرحله از رزم�